Developing the Code - współautorstwo w wolnym i otwartym oprogramowaniu - Rafał Malujda

20-21 października 2011r.  na Wydziale Informatyki Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, odbyła się pierwsza odsłona szczecińskiej konferencji poświęconej zagadnieniom związanym z wolnym i otwartym oprogramowaniem. Jednym z prelegentów był należący do Klastra ICT Pomorze Zachodnie radca prawny Rafał Malujda. Jego prezentacja poświęcona była tematowi prawnych zagadnień współautorstwa w tworzeniu oprogramowania opartego o Open Source. Zapraszamy do lektury podsumowania prezentacji.

Prezentacja „Developing the Code - współautorstwo w wolnym i  otwartym oprogramowaniu" dotyczyła głównych zagadnień prawnych pojawiających się przy okazji zespołowego lub społecznościowego realizowania projektów. Zagadnienie zostało przedstawione z perspektywy dewelopera open sourcowego, jednakże część z omówionych zagadnień jest wspólna dla kodujących w ogóle.

W pierwszej kolejności warto ustalić, jaka jest pozycja programisty w danym projekcie. Projekty wertykalne zakładają dokonywanie wkładów (ang. contributions) to większego projektu, który jest zwykle zarządzany przez organizację lub firmę komercyjną (np. Canonical Ltd., Apache Software Foundation). Projekty horyzontalne to z kolei projekty, w których z reguły sami programiści zawiązują współpracę, bez określonej formy prawnej i współpracują przy realizacji projektów pomiędzy sobą.

To co odróżnia te dwa modele realizacji projektów to stopień ich sfromalizowania. Projekty realizowane przez organizacje lub duże firmy komercyjne to projekty, w których przykłada się ogromną wagę do zarządzania prawami własności intelektualnej. Dlatego też programista, przed dokonaniem wkładu do projektu musi podpisać umowę, której treść z reguły nie podlega negocjacji. Umowa taka może zakładać przeniesienie autorskich praw majątkowych na zarządzającego (właściciela) projektu lub udzielenie mu licencji przez dewelopera. Licencja może mieć charakter bezwzględnie wyłączny, tj. deweloper sam nie będzie mógł wykorzystywać owoców swojej pracy. Drugim modelem licencji w tym zakresie jest licencja przyznająca programiście możliwość wykorzystywania przygotowanego kodu w swoich projektach (tzw. klauzula  typu "grant back"). Projekty horyzontalne są zwykle dalece mniej sformalizowane, czego konsekwencją mogą być problemy z późniejszym ustaleniem, komu prawa przysługują i kto może decydować o losach projektu. Szczególnie wśród młodych programistów kwestie te są zwykle pomijane. Jest to zjawisko o tyle negatywne, że niezależnie od tego, czy projekt jest duży czy mały, konstrukcje prawne są praktycznie identyczne. Możemy w swojej pracy napotkać więc całą gamę konstrukcji prawnych, począwszy od utworów samoistnych z jednej, a utworów współautorskich z drugiej strony, poprzez utwory inspirowane, utwory z zapożyczeniami, utwory zależne, aż po zbiory dzieł i dzieła połączone.

Mnogość tych konstrukcji jest najlepszym dowodem tego, że warto pomyśleć o należytym ułożeniu kwestii prawnych przed rozpoczęciem projektu. Programiści open sourcowi muszą poza tym uważać na jeszcze jeden aspekt pisania kodu, tj. to na jakich komponentach opierają swoją twórczość i co zamierzają dalej zrobić z projektem. Tutaj niezbędny jest uprzedni audyt komponentów programistycznych (swoisty "due dilligence"), który odpowie nam na pytanie, czy wszystkie z tych komponentów mogą być wykorzystywane w jednym projekcie oraz jak ma wyglądać model dalszej dystrybucji oprogramowania.

Po przedstawieniu tych wszystkich kwestii prawnych podczas konferncji wywiązała się ciekawa dyskusja, w której uczestniczyli zarówno doświadczeni, jak i początkujący deweloperzy. Odpowiedzi na ich pytania pokazały, jak przedstawione zasady działają w praktyce oraz jak praktyka może być różnorodna i wielowątkowa.

Podsumowanie wystąpienia przygotowane przez Rafała Malujdę z Kancelarii Radcy Prawnego (www.malujda.pl)